KOSGEB mi, TÜBİTAK BİGG mi? Girişiminiz İçin Hangi Yol Uygun?

KOSGEB mi, TÜBİTAK BİGG mi? Kısa cevap

KOSGEB ile TÜBİTAK BİGG arasında seçim, hangi kurumun daha fazla kaynak sağladığına bakılarak yapılmamalıdır. Önce başvuru sahibinin durumu, şirketleşme aşaması, projenin teknik niteliği ve finansman ihtiyacı değerlendirilmelidir. KOSGEB birden fazla programı olan bir kurumdur; BİGG ise belirli bir girişimcilik program çerçevesidir. Bu nedenle doğru karşılaştırma, “KOSGEB’in hangi programı ile BİGG’in hangi aşamasını karşılaştırıyoruz?” sorusuyla başlar.

Bu rehberde karşılaştırmanın ana ekseni, KOSGEB Girişimci Destek Programı ile TÜBİTAK 1812 BİGG Yatırım hazırlığıdır. İki yolun başvuru sahibi, şirketleşme ve finansman özellikleri aynı değildir. Bazı girişimler için bir yol daha uygun olabilir; bazıları için farklı zamanlarda farklı seçenekler araştırılabilir. Hiçbir karşılaştırma, güncel çağrı ve program koşullarının incelenmesinin yerine geçmez. Amaç, ilk görüşmeye doğru sorularla hazırlanmanızı sağlamaktır.

Karşılaştırmaya kendi durumunuzdan başlayın

Bir sayfada şu bilgileri toplayın: kurucu veya ekip durumu, eğitim ve çalışma geçmişi, mevcut şirket veya ortaklık ilişkileri, ürünün aşaması, teknik belirsizlikler ve ilk müşteri bulguları. Şirketiniz varsa kuruluş tarihini, faaliyet alanını ve gelir durumunu da ekleyin. Bu bilgiler olmadan yapılan program karşılaştırması, çoğunlukla genel tavsiyelerden ibaret kalır.

Aynı sayfaya önümüzdeki on iki ayın hedefini yazın. Yeni bir teknoloji geliştirmek mi, ilk ticari prototipi üretmek mi, mevcut ürünü büyütmek mi, yoksa satış kapasitesini artırmak mı istiyorsunuz? Hedefi “destek almak” diye tanımlamayın; destek hedefe ulaşmak için kullanılacak araçtır. Kaynak ihtiyacının hangi faaliyetlerden doğduğunu açıklayabildiğinizde, uygun programı araştırmak çok daha kolay hale gelir. Ayrıca gereksiz başvurulara harcanacak zamanı azaltırsınız.

Programların finansman mantığını ayırın

KOSGEB Girişimci Destek Programı farklı destek unsurları içerir; İş Kurma ve İş Geliştirme desteğinin geri ödeme özellikleri aynı değildir. TÜBİTAK 1812 BİGG ise güncel çerçevede yatırım modeliyle değerlendirilmelidir. Bu temel ayrım, yalnızca program adından hareketle bütün kaynakları hibe saymamanız gerektiğini gösterir.

Finansman mantığı şirketin kararlarını etkiler. Geri ödemeli bir araç için gelecekteki ödeme kapasitesini düşünürsünüz. Yatırım modelinde pay yapısı ve sözleşme ilişkisi gündeme gelir. Geri ödemesiz bir destek unsurunda ise uygun gider, uygulama ve raporlama koşulları önemini korur. Her seçeneği kendi ekonomik sonucu içinde değerlendirin. En yüksek görünen tutar, koşullar ve zamanlama hesaba katıldığında sizin için en uygun seçenek olmayabilir.

Şirketleşme zamanlaması neden önemlidir?

Şirket kurmak yalnızca ticari faaliyete başlama kararı değildir; bazı programların başvuru uygunluğunu da etkileyebilir. Mevcut şirket ve ortaklık durumunun hangi tarihte değerlendirildiği, ilgili aşamanın koşullarından öğrenilmelidir. Başvuru yolunu incelemeden şirket kurup daha sonra uygunluk aramak, seçeneklerinizi daraltabilir. Tersine, ticari faaliyetin gerektirdiği şirketleşmeyi gereksiz yere ertelemek de başka sorunlar doğurabilir.

Bu nedenle zamanlamayı somut durumunuzla birlikte değerlendirin. Müşteriyle sözleşme imzalamak, fatura düzenlemek, ekip istihdam etmek veya fikrî hak ilişkilerini kurmak gibi ihtiyaçlar bulunabilir. Program uygunluğuyla ticari gereklilikleri aynı toplantıda ele alın. Mali müşavir, hukuk danışmanı ve ilgili program yetkilisinden alınan bilgiler birbirini tamamlamalıdır. Genel bir internet yazısındaki “önce şirket kurun” veya “asla kurmayın” cümlesini bütün durumlara uygulamayın.

Teknolojik belirsizlik ile işletme geliştirmeyi ayırın

Bir işin teknoloji kullanması, o işte çözülmesi gereken teknik belirsizliğin aynı düzeyde olduğu anlamına gelmez. Hazır araçlarla sunulan bir hizmet, mevcut ürünün satışının artırılması ve yeni bir teknik yöntemin geliştirilmesi farklı proje kurguları gerektirir. Önce projenizin merkezindeki belirsizliği tanımlayın. Müşterinin ödeme yapıp yapmayacağı ticari bir sorudur; önerilen yöntemin hedef performansı sağlayıp sağlamayacağı teknik bir sorudur.

Bu iki alan birbirinden kopuk değildir. Teknik olarak mümkün bir ürünün ticari talebi zayıf olabilir; güçlü talebi olan bir çözümün geliştirilmesi ise beklenenden zor olabilir. Program karşılaştırmasında projenin gerçek niteliğini değiştirmeye çalışmayın. Bir programa uygun görünmek için rutin faaliyeti araştırma gibi anlatmak veya teknik çalışmayı yalnızca satın alma listesine indirmek dosyayı zayıflatır. İhtiyacınıza uygun aracı aramak daha sağlıklı bir yoldur.

Bir karar matrisi oluşturun

Tabloyu iki programın güncel belgeleriyle doldurun. Bir hücrede belirsizlik varsa tahmin yürütmek yerine soru olarak işaretleyin. Karşılaştırmayı yalnızca olumlu özellikler üzerinden yapmayın; uygun olmadığınız veya henüz hazırlayamadığınız alanları da görün. Böylece bir başvuruya yönelmenin gerçek maliyeti ve hazırlık ihtiyacı daha açık hale gelir.

Örnek birinci durum: Henüz şirketleşmemiş teknik ekip

Üniversitede veya bağımsız olarak çalışan iki kişilik bir ekibin yeni bir sensör yaklaşımı geliştirdiğini düşünelim. Henüz şirket yok, teknik testler başlangıç aşamasında ve hedef müşterilerle birkaç görüşme yapılmış olsun. Bu ekip için ilk konu, iş fikrinin teknik ve ticari tarafını birlikte geliştirebileceği bir hazırlık yolunu incelemektir. BİGG’in güncel uygunluk ve uygulayıcı kuruluş süreçleri bu çerçevede araştırılabilir; uygunluk otomatik kabul edilmez.

Ekip önce mevcut ortaklık ve önceki destek durumunu netleştirir. Sonra teknik hedefi, test yöntemini ve ilk müşteri grubunu tanımlar. Başvuru takvimine yetişmek için hangi çalışmaların gerekli olduğunu öğrenir. Aynı zamanda şirketleşmenin ticari ihtiyacını da değerlendirir. “Hangi program daha fazla para veriyor?” sorusundan önce, hangi yolun ekibin şu anki durumuyla uyumlu olduğunu anlamaya çalışır. Bu yaklaşım, yanlış sırayla atılan adımların önüne geçebilir.

Örnek ikinci durum: Yeni kurulmuş yazılım şirketi

Yakın zamanda kurulmuş bir yazılım şirketinin mevcut ürününe yeni bir modül eklemek ve geliştirme kapasitesini artırmak istediğini düşünelim. Şirketin faaliyet alanı, kuruluş tarihi, ortaklık yapısı ve planlanan giderleri KOSGEB’in ilgili program koşullarıyla karşılaştırılabilir. Ancak sadece yazılım şirketi olmak, bütün koşulların sağlandığı anlamına gelmez. Resmî program metni ve başvuru belgeleri birlikte incelenmelidir.

Bu şirketin hazırlığında mevcut müşteri verisi önemli bir avantaj sağlayabilir. Yeni modülün hangi talebe dayandığını, geliştirme planının nasıl oluştuğunu ve kaynağın hangi sonuca hizmet edeceğini açıklayabilir. Bütçe personel sayısından değil, yapılacak işten türetilmelidir. Şirket BİGG’i de araştırmak istiyorsa mevcut ortaklık durumunun ve ilgili aşama koşullarının etkisini ayrıca sormalıdır. Bir programa uygunluk, diğerinde uygunluk veya uygunsuzluk sonucunu tek başına belirlemez.

Örnek üçüncü durum: Ürünü bulunan ve satış büyütmek isteyen girişim

Ürünü çalışır durumda olan bir şirketin öncelikli ihtiyacı daha fazla müşteriye ulaşmak olabilir. Bu durumda teknik geliştirme iddiası yaratmak yerine satış, dağıtım, pazara giriş ve işletme sermayesi ihtiyaçları açıkça tanımlanmalıdır. Şirketin önündeki darboğaz gerçekten teknoloji mi, yoksa satış sürecinin yeterince kurulmamış olması mı? Bu ayrım yapılmadan seçilen program, işletmenin asıl ihtiyacını karşılamayabilir.

Şirket farklı KOSGEB programlarını, müşteri finansmanını, öz kaynağı veya yatırım seçeneklerini araştırabilir. Hangi aracın uygun olduğu güncel koşullara ve işletmenin durumuna bağlıdır. BİGG ile KOSGEB arasında zorunlu bir ikili seçim yapmak gerekmeyebilir; incelenmesi gereken seçenekler daha geniş olabilir. Destek araştırmasının amacı mevcut ihtiyacı görünür kılmak olmalıdır. Program adlarının etrafında iş planı kurmak yerine, iş planının gerektirdiği finansman yolunu arayın.

Her iki hazırlıkta da işe yarayan belgeler

Problem tanımı, müşteri araştırması, ürün açıklaması, ekip görevleri ve faaliyet planı farklı başvurularda yararlı olabilir. Bununla birlikte aynı dosyayı hiç uyarlamadan her kuruma göndermek doğru değildir. Başvuru formunun amacı, istenen ayrıntı ve değerlendirme yaklaşımı farklı olabilir. Bir ana veri dosyası oluşturup ilgili başvurunun ihtiyaçlarına göre kullanın. Verileriniz tutarlı kalsın, anlatım biçimi gerekçe ve kapsamla uyarlansın.

Bütçede de aynı disiplin geçerlidir. Şirketin gerçek maliyetleri ayrı, program açısından uygun olabilecek giderler ayrı görünmelidir. Bir belgede destek dışı kalması, giderin işletme açısından yok olduğu anlamına gelmez. Ekip, teknik plan ve nakit tablosu aynı takvime dayanmalıdır. Farklı dosyalarda farklı işe alım tarihleri veya farklı ürün hedefleri bulunuyorsa başvuru öncesinde bu çelişkileri giderin.

Hangi soruları ilgili kuruma sormalısınız?

Soruları şirketinizin veya ekibinizin somut durumuna bağlayın. “Biz başvurabilir miyiz?” yerine mevcut şirket ve ortaklık durumunu, proje amacını ve hedeflenen dönemi açıkça belirtin. Hangi koşulun yorumunu sorduğunuzu yazın. Böylece yanıt daha uygulanabilir olur. Mümkünse soruyu ve verilen yönlendirmeyi çalışma dosyanızda saklayın; sonraki değişikliklerde neye dayanarak karar verdiğiniz görülebilsin.

Başvuru tarihinin yanında değerlendirme, sözleşme, şirketleşme, harcama ve raporlama aşamalarını da sorun. Başvurunun kabulüyle kaynak kullanımının başlaması aynı tarih olmayabilir. Bu fark şirketin nakit planını etkiler. Ayrıca mevcut başka destekleriniz varsa bunları açıkça bildirin. Hangi birlikte kullanım veya bildirim koşullarının geçerli olduğunu, programların gerçek belgeleri üzerinden kontrol edin. Genel cevaplarla mali yükümlülük üstlenmeyin.

Finansal karşılaştırmada sadece tutara bakmayın

Diyelim ki iki seçenek benzer büyüklükte kaynak sağlıyor. Birinde belirli giderlerin desteklenmesi, diğerinde ortaklık ilişkisi söz konusu olabilir. Kaynağın kullanım süresi, şirketin kendi katkısı, raporlama yükü ve sonraki finansman ihtiyacı farklılaşabilir. Dolayısıyla karşılaştırma tablosunda yalnızca toplam tutar değil, şirketin elinde kullanılabilir kaynağın ne zaman oluşacağı da bulunmalıdır.

Geri ödeme yükümlülüğü olan seçenekte gelecekteki tahsilat kapasitenizi; pay etkisi olan seçenekte kurucuların ve sonraki yatırım turlarının durumunu değerlendirin. Programdan yararlanmak için yapılması gereken ek giderleri de hesaba katın. Bir araç şirketinize uygun olabilir, fakat belirli dönemdeki uygulama kapasitenizi aşabilir. Hazırlık süresi ve kurucu zamanı da gerçek bir kaynak olduğundan kararın parçası olmalıdır.

Aynı gider için birden fazla kaynak düşünüyorsanız

Finansman planını hazırlarken birden fazla programı araştırabilirsiniz. Ancak aynı giderin farklı kaynaklarda nasıl ele alınacağı ilgili kurallara göre değerlendirilmelidir. Programların birlikte kullanım ve mükerrer destek hükümlerini kontrol etmeden “ikisini de alırız” varsayımı kurmayın. Bütçe tablosunda her giderin planlanan kaynağını ve uygunluk durumunu ayrı belirtin.

Yeni bir başvuru veya yatırım, mevcut destek dosyasındaki bilgileri değiştirebilir. Ortaklık yapısı, proje kapsamı veya faaliyet takvimindeki değişikliğin bildirim gerektirip gerektirmediğini inceleyin. Bir dosyayı hazırlayan kişinin diğer kaynaklardan habersiz olması uygulama sorunları yaratabilir. Şirket içinde bütün destek ve yatırım süreçlerini gören bir sorumlu bulunması, çelişkileri erken fark etmeyi kolaylaştırır.

TEKMER bu kararın neresinde yer alır?

TEKMER’de proje görüşmesi yapmak, ihtiyaçları netleştirmek ve uygun hazırlık adımlarını tartışmak açısından yararlı olabilir. Ancak merkez üyeliğiyle kurumların başvuru kararlarını birbirine karıştırmayın. Bir çalışma alanına kabul edilmek, KOSGEB veya TÜBİTAK desteğinin otomatik onaylandığı anlamına gelmez. Her sürecin kendi amacı ve koşulları bulunur.

Merkezden en iyi yararı almak için görüşmeye hazırlıklı gelin. Proje özeti, ekip bilgisi, mevcut aşama ve üç önemli sorunuz hazır olsun. “Bize hangi desteği alabilirsiniz?” yerine “Şu hedefe ulaşmak için hangi hazırlığı yapmalıyız?” sorusuyla başlayın. Böyle bir görüşme, yalnızca başvuru formu doldurmaya değil, projenin uygulanabilirliğine odaklanır. Destek aracı değişse bile hazırladığınız temel çalışma değerini korur.

Başvuru kararından önce kısa bir prova yapın

Kurucu ekip içinden bir kişi KOSGEB yolunu, başka bir kişi BİGG yolunu savunan kısa bir değerlendirme hazırlayabilir. Amaç taraf tutmak değil, her seçeneğin dayandığı varsayımları ortaya çıkarmaktır. Hangi başvuru sahibi koşulu kontrol edilmiş, hangi giderin uygunluğu henüz bilinmiyor, hangi takvim işletmenin planıyla çakışıyor? Bu soruları aynı tabloda görmek, duyurulardaki büyük rakamların karar üzerindeki etkisini dengelemeye yardımcı olur.

Tek kurucuysanız benzer çalışmayı bir mentörle yapabilirsiniz. Görüşmeden önce dosyanızı gönderin ve özellikle karşı görüş istemeyi deneyin. Yalnızca seçtiğiniz yolu destekleyen yorumları toplamak yerine, hangi durumda diğer yolun daha anlamlı olacağını sorun. Belki de henüz hiçbir başvuruya hazır olmadığınızı ve önce belirli bir müşteri veya teknik doğrulamayı tamamlamanız gerektiğini fark edeceksiniz. Bu sonuç zaman kaybı değil, hazırlık önceliğinin netleşmesidir.

Prova sonunda bir sonraki haftanın işlerini belirleyin. Resmî metinden doğrulanacak koşul, görüşülecek uygulayıcı kuruluş, hazırlanacak teknik açıklama veya tamamlanacak bütçe gibi somut görevler seçin. Çok uzun bir yapılacaklar listesi yerine kararı en çok etkileyen birkaç işi önceleyin. Her görevin çıktısı belli olsun: bir cevap, bir belge, bir hesap veya bir test sonucu. Böylece destek araştırması sürekli yeni duyuru okumaktan çıkıp ilerleyen bir hazırlık sürecine dönüşür.

Son aşamada, kararın gerekçesini başvuru dosyasından ayrı bir yerde saklayın. İleride koşullar değiştiğinde neden o yolu seçtiğinizi hatırlarsınız. Bu kayıt, başka bir programı değerlendirmeye başladığınızda da işe yarar. Girişimin ihtiyacı, şirketleşme durumu ve finansman kapasitesi değiştikçe doğru araç da değişebilir. Esnek fakat gerekçeli karar vermek, uzun vadede tek bir programa bağımlı kalmaktan daha güçlü bir çalışma biçimidir.

Sık sorulan sorular

BİGG mi KOSGEB mi daha kolaydır?

Kolaylık, proje ve başvuru sahibi durumundan bağımsız değerlendirilemez. Size uygun olmayan bir program için çok çalışmak sonucu değiştirmeyebilir. Önce uygunluğu, sonra hazırlık gereksinimini inceleyin. Doğru karşılaştırma, hangi başvurunun daha az belge istediğinden çok hangi yolun gerçek hedefinizle daha iyi örtüştüğüdür.

İkisine de başvurmak mümkün mü?

Somut program, aşama, şirket durumu ve gider kapsamı bilinmeden kesin yanıt verilemez. Birlikte kullanım ve zamanlama koşullarını ilgili kurumlarla doğrulayın. Başvurular arasında çelişkili bilgi vermeyin. Kesinleşmiş bir kaynakla henüz değerlendirmedeki kaynağı finansal planınızda ayrı gösterin.

Önce şirket kurarsam daha hızlı ilerler miyim?

Her durumda değil. Şirketleşmenin program uygunluğuna ve ticari ihtiyaçlarınıza etkisini birlikte değerlendirmelisiniz. Mevcut veya yeni ortaklık durumunun hangi tarihte incelendiğini öğrenin. Başvuru koşullarını okumadan atılan bir adım daha sonra ek maliyet veya uygunluk sorunu yaratabilir.

Hazır iş planı örneğini kullanabilir miyim?

Bir örnek, belge yapısını anlamanıza yardımcı olabilir. Ancak başka girişimin müşteri, teknoloji, bütçe ve hedeflerini kendi projenizin yerine kullanmayın. Şablondaki her bölümün neden bulunduğunu anlayın ve gerçek verilerinizle doldurun. Dosyanın güzel görünmesinden daha önemli olan, sizin uygulayabileceğiniz işi doğru anlatmasıdır.

Karar toplantısından hangi sonuçla çıkmalısınız?

Toplantı sonunda yalnızca bir program adı seçilmiş olmamalıdır. Hangi koşulların doğrulandığı, hangi soruların açık olduğu, hangi belgelerin hazırlanacağı ve kimin hangi tarihe kadar ne yapacağı belli olmalıdır. Başvuru için hazır değilseniz bunun nedenini somutlaştırın. Müşteri görüşmesi, teknik test veya ortaklık açıklığı eksikse önce bu işi tamamlamak daha yararlı olabilir.

Bir ay sonra kararınızı yeniden değerlendireceğiniz tarihi de belirleyin. Yeni müşteri verisi, teknik sonuç veya çağrı değişikliği seçiminizi etkileyebilir. Bu, başlangıç kararının yanlış olduğu anlamına gelmez; girişimin bilgisi gelişiyordur. KOSGEB ve BİGG’i birbirine rakip etiketler olarak değil, kendi amaç ve koşulları bulunan araçlar olarak değerlendirmek daha bilinçli bir finansman yolu kurmanızı sağlar.

İlgili rehberler

Bu konuyu bir sonraki adımla birleştirmek için KOSGEB Destekleri: Hangi Programa Başvurmalısınız? ve TÜBİTAK BİGG Nedir? Kimler Başvurabilir, Süreç Nasıl İşler? yazılarını inceleyebilirsiniz.